Oxycodon: werking, bijwerkingen, kortwerkend of langwerkend en veilig afbouwen

Oxycodon werd in 1916 in Duitsland gemaakt uit thebaïne, een stof uit de papaver, als alternatief voor morfine en heroïne. Het metabolisme van oxycodon in de lever vindt plaats door de werking van de enzymen CYP3A4 en CYP2D6, met een halfwaardetijd van drie tot vijf uur; vandaar dat een gewone tablet vier tot zes uur werkt. Het doet niets om de oorzaak van pijn aan te pakken en het is geen ontstekingsremmer. Bij ontstekingen, koorts of spierspanning werkt het niet; het is gewoon een pijnstiller van stap drie van de pijnladder.

Bij oxycodon is de afgifte belangrijker dan de kracht. Oxycodon met onmiddellijke afgifte is doorgaans een capsule of een eenvoudige pil die het geneesmiddel in één keer afgeeft. Dit is bedoeld als een zo nodig vorm of een extra dosis bovenop een langwerkend product, en wordt vaak gelabeld als oxycodon hcl zonder iets anders. OxyNorm: Dezelfde formulering met onmiddellijke afgifte. Oxycodon met verlengde afgifte is een gereguleerde of verlengde afgiftepil (te herkennen aan de toevoeging mga, mva of retard en ook aan die onder het merk OxyContin). Beide vormen zijn verkrijgbaar in verschillende sterktes. Oxycodon met onmiddellijke afgifte wordt geleverd in 5, 10 en 20 mg; Tabletten met verlengde afgifte omvatten maximaal 40 en 80 mg. Beschrijvingen van het gebruikelijke gebruik voor elke sterkte en waar u op moet letten bij die tablet vindt u ook op de productpagina's van oxycodon 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg en 80 mg. Als u niet zeker weet welke vorm, raadpleeg dan het apotheeklabel of vraag ernaar. Het gebruik van een verlengde afgifte tablet in plaats van een onmiddellijke afgifte of omgekeerd leidt tot onder- of overdosering.

Een capsule of tablet met onmiddellijke afgifte werkt na ongeveer 15 tot 30 minuten, bereikt zijn maximale werking na ongeveer een tot anderhalf uur en houdt deze ongeveer vier tot zes uur aan. Om deze reden wordt deze vorm meestal elke vier tot zes uur ingenomen of gewoon bij pijnaanvallen. Een tablet met verlengde afgifte begint langzamer te werken, na een uur, maar houdt 12 uur aan. Als je een langwerkend tablet 's ochtends en 's avonds inneemt, blijft het niveau in je bloed constant. Je moet het elke keer op dezelfde manier doen om het effect consistent te houden. Als oxycodon niet meer werkt, verhoog de dosis dan niet op eigen houtje, maar raadpleeg altijd een arts. Er zijn ook zeldzamere gevallen; misschien komt het medicijn gewoon niet overeen met het soort pijn dat u heeft (zenuwpijn, enz.)

Volgens de bijsluiter worden constipatie, misselijkheid, braken, slaperigheid, duizeligheid, hoofdpijn en jeuk allemaal als zeer vaak beschouwd: dat wil zeggen bij >10% van de gebruikers. Constipatie is een voortdurende zorg tijdens de hele kuur en daarom voegt de apotheek standaard macrogol of lactulose toe – vanaf het begin. Misselijkheid en slaperigheid zijn na een week grotendeels verdwenen. Met 2,5 tot 5 mg begint de huisarts bij een oudere patiënt, omdat oudere mensen vooral in de eerste weken verward raken of een delirium kunnen hebben en ook in deze eerste weken vaker vallen. Het enige levensbedreigende teken is ademhalingsdepressie: minder dan 8 ademhalingen per minuut, blauwe lippen, kan niet worden gewekt. Bel 112 en zij kunnen het effect binnen enkele minuten ongedaan maken met naloxon.

Oxycodon en alcohol gaan niet samen. Ze onderdrukken beiden het centrale zenuwstelsel, en doen dit synergistisch om de ademhaling en het bewustzijn te onderdrukken. Ook bij tabletten met verlengde afgifte kan alcohol de afgifte versnellen, waardoor een te grote hoeveelheid in één keer ter beschikking komt. Dit in tegenstelling tot paracetamol, een normale combinatie. Paracetamol en oxycodon werken op verschillende manieren, daarom laten artsen paracetamol naast elkaar gebruiken, waardoor een lagere dosis opioïden mogelijk is. Het is zoals bij ontstekingsremmers zoals naproxen of diclofenac (natuurlijk, als het voor u veilig is om dit te doen). Kalmerende middelen (oxazepam, diazepam), slaappillen en zenuwpijnmedicijnen (pregabaline, gabapentine) versterken de effecten van oxycodon op slaperigheid en ademhalingsdepressie en mogen alleen in overleg met de arts worden ingenomen. Autorijden is de eerste 2 weken en na elke dosisverhoging niet toegestaan.

Drie dingen worden vaak verward. Dat staat bekend als tolerantie: uw lichaam raakt aan het medicijn gewend en dezelfde hoeveelheid doet het in de loop van de tijd minder. Lichamelijke afhankelijkheid, wat betekent dat iedereen die oxycodon dagelijks langer dan een paar weken gebruikt, ontwenningsverschijnselen zal krijgen als hij plotseling stopt. Verslaving is iets anders: het is de wens om door te gaan met het gebruik van het medicijn als de pijn het niet langer vereist en zelfs als het schade veroorzaakt. Zeker de vormen van oxycodon met onmiddellijke afgifte hebben een snel, aangenaam effect; dat maakt ze tot de meest verslavende pijnstillers. Het aantal oxycodonrecepten is in Nederland tussen 2008 en 2017 ongeveer verviervoudigd, voordat strengere richtlijnen van kracht werden om het gebruik ervan te beperken (tot kortdurende inname met een herkenbaar stoppunt). Denkt u steeds vaker aan uw volgende pil, slikt u meer dan afgesproken, bewaart u pillen of vraagt u meerdere artsen om advies? En nee, dat is geen bekentenis; dat is een medische vraag.

Iemand die na een operatie een paar dagen oxycodon heeft gebruikt, kan er meestal gewoon mee stoppen. Afbouwen is nodig na een paar weken of maanden van vrijwel dagelijks gebruik. De standaardafbouw verlaagt de dagelijkse dosering elke week of twee met tien tot vijfentwintig procent, en verloopt geleidelijker bij lage doseringen, omdat de laatste stappen het moeilijkst zijn. De arts maakt het schema en wijzigt het vervolgens als de symptomen ondraaglijk worden. De ontwenningsverschijnselen van oxycodon zijn onder meer zweten, kippenvel, geeuwen, loopneus, maagkrampen, diarree, spierpijn en rusteloosheid, samen met slapeloosheid en een sterke drang naar het geneesmiddel. Met langwerkend oxycodon is het allemaal later en langer. Hoewel de ontwenningsverschijnselen niet gevaarlijk zijn, kunnen ze zo onaangenaam zijn dat veel mensen terugvallen als ze met zoiets als deze cold turkey stoppen. Door stapsgewijs af te bouwen wordt dat grotendeels voorkomen. Ook kunnen slaap en humeur na het stoppen nog wekenlang van slag zijn.

Zowel oxycodon als morfine zijn sterke opioïden en ze werken op dezelfde manier. Oraal oxycodon is sterker dan morfine, inderdaad anderhalf tot tweemaal zo sterk, wordt beter en voorspelbaarder opgenomen en veroorzaakt iets minder jeuk en misselijkheid. Tramadol is een zwakke stap-twee opioïde analgesicum. Het is zeker niet zo krachtig als oxycodon en daarom wordt het vaak eerst geprobeerd. Fentanyl is ongeveer 100 keer sterker dan morfine, werkt gewoonlijk langer en wordt vaak in de vorm van een pleister toegediend voor de behandeling van langdurige pijn. Bij het overstappen van een opioïde naar een ander wordt dit altijd berekend door de arts of apotheker, omdat er tussen de afzonderlijke geneesmiddelen grote verschillen in dosering bestaan. Het is niet veilig om zelf om te zetten of medicijnen te combineren.